Kaç BTU klima almalıyım? Metrekare tek başına yetmez

Metrekare değil, hacim ve ısı kazancı

Klima odadaki havayı değil, odaya giren ısıyı dışarı atar. Bu yüzden önce hacme bakarız: 2,6 metre tavanla 3,2 metre tavan arasında aynı taban alanında yüzde yirmiyi aşan fark vardır. Eski binalarda, dubleks salonlarda ve asma tavansız dükkânlarda tavan yüksekliği hesabı en çok değiştiren kalemdir.

Hacmin üstüne ısı kazançları eklenir. Güneş alan cephe, cam yüzeyi, çatıdan gelen ısı, odada bulunan insanlar, televizyon, bilgisayar ve aydınlatma, mutfakta ocak ve fırın. Her biri ayrı bir kalem olarak toplanır; sonuç bir sayı değil, satırları belli bir hesaptır.

Hesaba giren kalemler

Örnek: aynı alan, iki farklı oda

Birinci oda: Bornova’da ara katta, kuzeye bakan, 14 metrekare, 2,6 metre tavanlı bir yatak odası; iki kişi kalıyor, odada televizyon yok. Hesap 7.000 BTU civarına çıkar; en küçük kademe olan 9.000 BTU inverter bu odada düşük devirde, sessiz ve verimli çalışır.

İkinci oda: Karşıyaka’da çatı katında, güneybatıya bakan, 32 metrekare salon; geniş balkon doğraması, dört kişilik aile, televizyon ve bilgisayar. Hacim katsayısının üstüne cephe, cam ve çatı katkısı binince toplam 21.000–22.000 BTU’yu bulur; bu salon için 24.000 BTU öneririz. Aynı salona “metrekareye göre” 12.000 BTU takılsaydı, cihaz temmuz öğleden sonralarında tam kapasitede çalışıp odayı yine de 27 derecenin altına indiremezdi.

Küçük klimanın ve büyük klimanın bedeli

Küçük seçilen klima sürekli en yüksek devirde çalışır. Kompresör yorulur, ses artar, elektrik tüketimi inverterin verimli bandından çıkar ve oda yine de hedef sıcaklığa ulaşmaz. Kullanıcı genellikle kumandayı 16 dereceye indirir; bu da üflenen havayı aşırı soğutup boğaz ağrısına yol açar.

Büyük seçilen klima ise kısa sürede soğutup kapanmaya yakın düşük devre iner. Sabit devirli eski cihazlarda bu, sık dur-kalk demekti; inverterde sorun daha azdır ama yine de nem alma zayıflar. Oda serin ama yapış yapış kalır. Ayrıca gereksiz yere daha pahalı bir cihaz ve daha kalın boru hattı almış olursunuz.

Multi-split düşünüyorsanız

Üç ya da dört odayı tek dış üniteyle soğutmak istiyorsanız her oda ayrı hesaplanır, sonra toplam iç ünite kapasitesine eşzamanlılık katsayısı uygulanır. Bütün odalar aynı anda tam yükte çalışmayacağı için dış ünite iç ünitelerin toplamından küçük seçilebilir; ancak bu oranın üreticinin izin verdiği sınırı aşmaması gerekir. Hesaplayıcımız bunu da gösterir ve iç ünite sayısı beşi geçtiğinde ayrı sistem önerir.

Keşifte sık karşılaştığımız yanılgılar

Birinci yanılgı, salonla birleşik mutfağı hesaba katmamaktır. Amerikan mutfaklı bir salonda ocak, fırın ve bulaşık makinesi akşam saatlerinde ciddi bir ısı yükü oluşturur; salon için yapılan hesap mutfağın alanını ve pişirme yükünü de içermelidir. İkinci yanılgı, “koridordan da serinlik gelsin” diye bir üst kademe almaktır. Kapısı açık bırakılan bir odada klima komşu hacimleri de soğutmaya çalışır ve yine yetmez; asıl çözüm kapıyı kapatmak ya da ikinci bir ünite planlamaktır.

Üçüncü yanılgı, eski klimanın kapasitesini olduğu gibi tekrar etmektir. On yıl önce takılmış 18.000 BTU’luk bir cihaz, aslında o zaman da gereğinden büyük ya da küçük olabilir. Üstelik ev yalıtım yaptırmış, pencereler değişmiş olabilir. Yeni cihaz her zaman bugünkü koşullara göre seçilir.

Yalıtım ve pencerenin payı

Dış cephe yalıtımı yapılmış, çift camlı pencereleri olan bir dairede ısı kazancı belirgin biçimde düşer. Tek camlı eski doğramalar ise güneşi doğrudan içeri alır ve akşamları da camdan ısı vermeyi sürdürür. Hesaplayıcımızda cam oranını seçerken camın tipini de düşünün: geniş ama ısıcam ve güneş kontrol kaplamalı bir doğrama, “orta” seçeneğine daha yakın davranır.

Kısacası BTU sorusunun yanıtı bir tablodan okunmaz, birkaç ölçü ve birkaç gözlemle hesaplanır. Bu hesabı birlikte yaptığımızda hem doğru cihazı alırsınız hem de yıllarca boşuna ödenecek elektrikten kurtulursunuz.

Kısa kontrol listesi

• Oda ölçüsü ve tavan yüksekliği alındı mı?
• Cephe yönü ve cam oranı belirlendi mi?
• Çatı katı, zemin kat ya da ara kat mı?
• Odada genellikle kaç kişi bulunuyor, hangi cihazlar var?
• Kapı genellikle açık mı kalıyor?
• Birden fazla oda için multi-split düşünülüyor mu?

Hesaplayıcı neyi yapar, keşif neyi yapar?

BTU hesaplama aracımız size iyi bir ön fikir verir: hangi kademenin gerektiğini, hangi modellerin uygun olduğunu ve yıllık elektrik farkını. Ama keşif gezisinde teknisyenimiz duvar kalınlığını, dış ünitenin konulacağı yeri, elektrik hattının kesitini ve boru güzergâhını da görür. Kapasite kararı çoğu zaman aynı kalır; değişen, montajın nasıl yapılacağıdır.

• Odanın ölçüsünü ve tavan yüksekliğini metreyle alın; tahmin etmeyin.
• Cephe yönünü telefonunuzun pusulasıyla kontrol edin.
• Cam yüzeyini kabaca duvarın yüzde kaçı olduğuna göre girin.
• Çatı katı ve zemin katı mutlaka belirtin.